Democratic Republic of Congo gam nisuahna huam sung teng ah Ebola pulnatna piang in, huntomno sungin kilawhna le sihna tampi piangsak hi. Tu tadihin hih pulnatna hangin minute 30 simin mi 1 ta si hi cih UN makai khat ahi Tom Fletcher in gen hi. “Congo gam ah Ebola pulnatna in mi tampitak sina piangsak ta hi. Hih pulnatna a kilawhzia a ziakai theihtheih nading i hanciam kul ding hi.” cih vaikin thusuaksakna neikhia hi.

Tangthu sungah a nasia pen pulnnatna
Tukum May 15, ni pan kipan tuni dong Ebola pulnatna ngah mi 4945 om khin a, misi 2325 om khin ta hi. Hih pen 2018-2020 kikal sunga sihna 2299 sang hong tam to zaw mawk ta hi. Congo gam sungah 17 veina Ebola pulnatna a pianna le tutung a pen a nasia penpen ahi hi.
World Health Organization (WHO) te ciaptehna ah 2014-2016 huna West Africa gam a mi tulsawm val a sihna khitah hih pen a nasia pen hi ci uh hi. Tua hun lai pen mi tul sawm a sih nading pen kha 5 bang sawt a, tun ahih leh kha 3 sungin mi 2000 si hi ci uh hi.
A zatui ding kimu nai lo
Ebola pulnatna sung pan Bundibugyo a kici natna bulpi pen a zatui ding le kidalna zatui cihte om nai lo hi. June kha kipat lamin hih natna tawh a damlo te za ah sawmnih bek si thei cih himah tase leh tun pen za ah 46 bang si hi cih mukhia uh hi. Tomgen leng hih natna nei mi 2 lakah 1 si cihna hi.
Hih natna hangin misi a tam toh mahmah na hang pen zato lam kicinlohna, natna kidalna mipi kikepzawhlohna, natna ngahte a nungsang pek ciang kithei pan in, a hunlap in kibawl man nawnlohna te hang hi cih MSF kici siavuan lamte in gen uh hi. Pawlkhatte pen zato zong tung man loin si uh hi.
Pulnatna le gal a tuakkhawm mipi te
Hih natna pen Congo gam state 26 sung pan 6 ah manlang takin kilawh le sihna piang a, Ituri state pen natna le sihna a tawm penna phualpi ahi hi. Pulna le sihna bek hiloin North Kivu le South Kivu state sungah kumpi le tualmi thautawi te kikalah galvai kibuaina le kikapna zong om ahih manin mipi te in natna le gal thuak kha uh hi. Gal hangin natna pen kidal zo pha mel lo ci uh hi.
Leitung huhna le kialpi
Congo nisuahna lamah mi 2.6 million in gialpi tuaksawnsawn lai uh hi. World Food Program (WFP) in UN phualpite ah an nek 260000 val hawmkhia khin uh hi. Tua nasep mah zom toto lai uh hi. The United Nations Central Emergency Response Fund (CERF) in zong dollar 24 million huhna pia khin uh a, tu in zong dollar 30.5 million pia leuleu uh hi. Nek le dawn pen 25 percentage bek kingah zo pan ahih manin sum tampitak kisam lai dinmun ahi hi.
Vaikin nasepte
Tulaitak a ngah uh huhna te sangin a nasiazaw huhna panpihna Congo gamin kisam pha mahmah uh hi. Mipite sihna pan kepzawh nadingin hihte sep ding kisam hi cih UN in hanthotna nei hi.
- Siluang vui ding nasem a zahnih kisam
- Zatui zaha lam nasem pawl a zahnih kisam
- Natna ngah te kantelkhiatna nasep thahat zawk nading
Natna ngahte pen a sisan, a cil, a pumpi pan a piakhia a tui lam limlim tawh kisawhkhakna kilawh hi a, nattun, lua, sungpai, sisan luakhia cihte pan sihna dong apiang ahi hi. Congo gam tawh kizom ahi Uganda gamah natna ngah mi 20, misi 2 a om hangin a hun laptakin a kilawh nawn loh nadingin dalna na nei zo uh hi.
“Hih pen i vek a kidop mahmah ding hun hi. Natna in ei teng hong thahlupma in kithutuak takin dalkhopna neih ding kisam hi. Leitung in ihmutna pan khanglo a, hong panpih ding hun a tung hita hi” ci-in Tom Fletcher in lim gen pha mahmah hi.
Ref:
Thuta City
CNN – Ebola outbreak in Democratic Republic of Congo becomes deadliest in country’s history
UN – Ebola is winning: Epidemic now killing one person every 30 minutes
Hits: 0